Aedicula

Een aedicula is een stenen nis of klein tempeltje, meestal geflankeerd door zuilen of pilasters en voorzien van een hoofdgestel of fronton.

Betekenis

Een aedicula is een stenen versiering in de vorm van een nis of kleine aanbouw, doorgaans geflankeerd door zuilen of pilasters en vaak bekroond met een hoofdgestel, fronton of puntgevel. De term (meervoud aediculae) duidt van oorsprong op een klein kamertje, tempeltje of kapelletje.

Toepassing

Aediculae komen voor als architectonisch element en als zelfstandig klein gebouw:

Als klassieke gevelversiering of nis in gebouwen, geflankeerd door zuilen of pilasters.
In de Romeinse tijd als stenen gebouwtje in woonhuizen en tempels voor een beeld van de (huis)god of een overledene.
In de Middeleeuwen als aanduiding voor kleine kapelletjes.
Als attribuut van grafmonumenten.
Voor zuilen van christelijke altaren, die ook wel aediculae worden genoemd; soms werd een heel "tempeltje" in een kerk geplaatst.

Aandachtspunten

Meestal gaat een aedicula gepaard met een hoofdgestel, fronton of puntgevel als bekroning.
De constructie is doorgaans in steen uitgevoerd.
De term kent het meervoud aediculae; in het Engels worden vormen zoals aedicula of aedicule (mv. aedicules) gebruikt.
De aedicula heeft een lange historiek met functies variërend van huisaltaar tot grafattribuut.

Naam en herkomst

De term aedicula is Latijn en betekent letterlijk 'kamertje', 'tempeltje', 'kapelletje' of 'huisje'. Het is afgeleid van aedis (soms aedes), dat 'huis' of 'tempel' (één vertrek) betekent.

Voorbeelden

Romeinse sites zoals Ostia Antica en Pompeii tonen aediculae als huisaltaartjes en gevelnissen.
Kerkelijke voorbeelden zijn onder meer te vinden in grote basilieken, waaronder verwijzingen naar toepassingen in Sint-Pietersbasiliek.