Levenscyclus

Betekenis

Een levenscyclus duidt de opeenvolgende stadia aan die een organisme of een technisch product doorloopt van ontstaan tot einde. Bij organismen omvat dit doorgaans de periode van bevruchting tot sterven; bij producten en bouwwerken wordt de cyclus vertaald naar creatie, gebruik, veroudering en sloop of hergebruik.

Toepassing

De term wordt gebruikt voor zowel biologische processen als voor industriële producten en gebouwen.

• Creatie: ontwerp en vervaardiging door ontwerpers, fabrikanten of architecten.
• Bouw: productie en assembleerwerk door fabrikanten en aannemers.
• Gebruik: exploitatie, energieverbruik en onderhoud gedurende het nuttige leven.
• Veroudering: technisch of economisch ouderdom dat levensduur beperkt.
• Einde: vernietiging (sloop) of hergebruik van materialen en onderdelen.

Aandachtspunten

• Beschrijven van alle levensfasen: rekening houden met milieu-aspecten tijdens gebruik en na sloop.
• Levenscyclusanalyse (LCA) beoordeelt milieubelasting over het volledige leven en daarna.
• Environmental Product Declaration (EPD) berust op een LCA en gebruikt minstens één jaar productiedata; de verklaring wordt opgesteld door een onafhankelijk expertisebureau.
• Technische vooruitgang, cultuur, mode en maatschappelijke veranderingen versnellen vaak de technische of economische veroudering van gebouwen.
• Ontwerpen voor eenvoudige vervanging en hergebruik van componenten verhoogt de levenscyclus-bestendigheid van gebouwen.

Levenscyclusanalyse (LCA) en EPD

• Definitie LCA: analyse die de invloed op het milieu van een product bepaalt, rekening houdend met alle milieu-aspecten gedurende het gehele leven en erna.
• Doel EPD: op basis van een LCA een verklaring opstellen over de milieuprestaties van een product; opmaak vereist productiedata van minimum één jaar en gebeurt door een onafhankelijk bureau.
• Voorbeeld: een concrete EPD bestaat voor de VBI Isolatieplaatvloer Licht 200 Rc 6.5 m²K/W Groen.
• Referentiebronnen: gegevens voor LCA/EPD kunnen worden geraadpleegd in de Nationale Milieudatabase (NMD).

Levenscyclus-bestendige gebouwen

• Principe: gebouwen zo ontwerpen dat (constructieve) delen en componenten gemakkelijker kunnen worden veranderd, vervangen of hergebruikt.
• Industrialisatie en standaardisatie: toepassing van modulaire elementen en gestandaardiseerde onderdelen kan vervangbaarheid vergroten en bouwkosten drukken.
• Huidige praktijk: veel gebouwen bestaan uit unieke samenstellingen waarvan onderdelen moeilijk te verwijderen of te hergebruiken zijn.