Atlant

Betekenis

Een atlant is een zuil of console in de gestalte van een mannenfiguur die een daarboven gelegen bouwonderdeel draagt; soms wordt de figuur zittend afgebeeld. De term verwijst naar Atlas, de mythologische reus die het hemelgewelf droeg.

Toepassing

Atlanten worden toegepast als dragende of dragend-uitziende architecturale elementen.

• Als staande zuil in mannenvorm die steun biedt aan een architraaf of ander bovenliggend element.
• Als zittende mannenfiguur die een last draagt.
• Als groot console met een mannenfiguur die als steun of ornament fungeert.
• Als beeldhouwwerk op gevels en in uiteenlopende stijlen (bijvoorbeeld barok, constructivisme, hedendaags).

Aandachtspunten

• Onderscheid maken tussen draagbeeld en puur decoratief element: atlanten en kariatiden zijn draagbeelden.
• Herkennen van varianten: soms wordt ook een grote console met een mannenfiguur een atlant genoemd.
• Let op stijlverschillen: atlanten komen voor in verschillende historische periodes en stijlen (bijv. barok, constructivisme).
• Wees bewust van terminologische verwantschappen met andere uit de muur uitstekende elementen.

Verschil met kariatide en herme

• Kariatide: vrouwelijke tegenhanger van de atlant; eveneens een draagbeeld in de vorm van een mensfiguur.
• Herme: doorgaans een decoratieve stenen paal; in tegenstelling tot atlanten en kariatiden heeft een herme vooral een decoratieve functie en is minder een draagbeeld.

Benamingen

• Nederlandse varianten: telamon (meervoud telamones), telamoon (meervoud telamonen).
• Engelse vormen vermeld: atlas (meerv. atlantes), telamon (meerv. telamones).