Verkropt

Betekenis

Verkropt beschrijft een klein naar voren springend deel of een omgebogen hoek in een bouwkundig of technisch element. In gevelwerk is het bijvoorbeeld de geringe uitspringing van een kroonlijst die een risaliet, pilaster of vergelijkbaar verticaal element afdekt. Algemeen kan verkropt ook betekenen dat een voorwerp een knik of bocht heeft, zoals bij een greep of een scharnier waarvan één vleugel gebogen is.

Toepassing

Komt voor in zowel bouwkundige detaillering als meubel- en beslagtoepassingen.

• Gevelstukken: kroonlijsten die iets uitsteken ter afdekking van risalieten of pilasters.
• Meubels: verkropte kappen of uitspringende delen onder een kroonlijst van kasten.
• Beslag: grepen met een knik (verkropte grepen).
• Scharnieren: scharnieren waarbij één vleugel een bocht maakt; bij beide vleugels sterk gebogen spreekt men van een bochtscharnier.
• Specifieke scharnieruitvoering: kogellagerscharnier waarbij één vleugel niet in hetzelfde vlak ligt.

Aandachtspunten

• Horizontale element: moet voldoende uitsteken om het onderliggende verticale element af te dekken.
• Betekenisverschil: kan zowel een kleine vooruitspringing betekenen als een omgebogen of geknikt onderdeel.
• Terminologie: kent meerdere benamingen (verstekt, omgetrokken, (om)gekornist) en is een germanisme.
• Scharnieruitvoering: bij één gebogen vleugel blijft vlakke kozijnmontage mogelijk; bij beide gebogen vleugels ontstaat een bochtscharnier.

Voorbeelden

• Een verkropte kroonlijst bij pilasters op een gevel.
• Een verkropte kap bij antieke houten kasten en orgelkasten.
• Een verkropte greep met een zichtbare knik.
• Een verkropt kogellagerscharnier waarbij de ene vleugel niet in hetzelfde vlak ligt.

Taal en herkomst

• Oorsprong: leenwoord uit het Duits (verkröpft).
• Buitenlandse termen: Duits "Verkröpfung", Frans "ressaut", Engels mogelijk "angulation" (aangegeven met onzekerheid).