Gevel
De gevel is de van buiten zichtbare buitenmuur van een gebouw en vormt een elementair bouwdeel met meerdere functies en uitvoeringen.
Betekenis
De gevel is de buitenmuur van een gebouw, het van buitenaf zichtbare deel van de muur; soms wordt daarmee specifiek de voorgevel bedoeld. Gevels behoren, samen met vloeren en daken, tot de elementaire bouwdelen van elk bouwwerk en dienen tegelijk constructieve, esthetische en functionele doelen.
Toepassing
De gevel bepaalt de verschijningsvorm en de technische prestaties van een gebouw.
- Gebruik bij verschillende bestemmingen: woonhuis, kantoor, winkel, fabriek.
- Bepalen van dak- en vloeraansluitingen en integratie met andere bouwdelen.
- Dienen als drager voor gevelbekleding en gevelafwerking.
- Geven architecturale uitstraling en beantwoorden aan esthetische eisen.
Aandachtspunten
- Constructieve correctheid: stabiliteit, aansluiting met vloeren en daken, eigen gewicht en bevestiging van gevelplaten.
- Windbelasting: de gevel moet de gegeven windbelasting kunnen weerstaan.
- Regelgeving en bestemming: eisen uit bestemmingsplan, bouwbesluit en lokale verordeningen of welstandscommissie beïnvloeden ontwerp en uitvoering.
- Functionele eisen: brandveiligheid (branddoorslag), isolatiewaarden, energiezuinigheid, geluidswering en toegankelijkheid.
- Uitvoerbaarheid: praktische uitvoerbaarheid van de gevelconstructie en details, zoals bij spouwmuren het buitenspouwblad.
Eisen / regelgeving
- Eisen aan gevels variëren naargelang het soort gevel en de invalshoek (constructief, esthetisch, brandveiligheid, energie, geluid, toegankelijkheid).
- Bestemmingsplan, bouwbesluit, bouwverordening en adviezen van de welstandscommissie spelen een rol bij ontwerp en toelating.
Typen en stijlen
- Traditionele geveltypes: halsgevel, klokgevel, lijstgevel, puntgevel, trapgevel, tuitgevel.
- Regionale en bijzondere gevels: Dordtse gevel, Gelderse gevel, Vlaamse gevel, langsgevel, blinde gevel, dove gevel, schijngevel, kopgevel, topgevel, vijfde gevel, wachtgevel, groengevel.
- Moderne uitvoeringen: rechte gevels (bijv. bij platte daken of industriële gebouwen), glasgevels zoals vliesgevels of kabelnetgevels, en gevels die bij een lessenaarsdak horen.
Materialen / uitvoeringsvormen
- Bij spouwmuren wordt onder 'gevelmuur' doorgaans het buitenspouwblad verstaan.
- Gevels kunnen uitgevoerd worden in verschillende materialen en afgewerkt worden met diverse vormen van gevelbekleding.