Zetting

Betekenis

Zetting is het inklinken van de grond als gevolg van een belasting die op die grond rust; die inklinking kan toelaatbaar of onwenselijk zijn. Zetting kan direct optreden bij het aanbrengen van een belasting of in de loop van de tijd extra restzettingen geven, en heeft invloed op de constructieve en esthetische staat van bouwwerken.

Toepassing

Zetting speelt een rol bij bodemonderzoek, funderingsontwerp en grondwerken.

• Bij het beoordelen van funderingen bij aanbouwen en belendende bouwprojecten
• Bij tunnel- en ontgravingswerken die de spanningsverdeling in de ondergrond wijzigen
• Bij ophogingen en aanleg van wegen, waarbij restzettingen verwacht en beheerst moeten worden
• Bij keuze van funderingsmethoden en grondverbeterende maatregelen

Aandachtspunten

• Voorziening treffen: zettingberekeningen bepalen belasting-zettinggedrag en tijdsverloop om restzettingen te beperken.
• Beperking: tijdelijke overhoogte (meer zand dan berekend) en verticale drainage beperken vaak restzettingen.
• Constructieve eis: een gebouw moet voldoende stijfheid hebben om een bepaalde graad van zettingen te weerstaan.
• Gevaar: ongelijke of differentiële zetting veroorzaakt beschadigende verzakkingen en scheefstand.
• Kritieke toestand: zettingsvloeiing treedt op wanneer een verzadigde grondmassa door wegvallen van korrelspanning als een vloeistof gaat gedragen (bijv. bij dijkdoorbraak).

Soorten zetting

• Primaire zetting: zetting die onmiddellijk optreedt na het aanbrengen van een (terrein)belasting.
• Gelijkmatige (absolute) zetting: zetting waarbij het gebouw in zijn geheel zakt; constructief minder problematisch mits niet te groot en niet blijvend.
• Ongelijke of differentiële zetting: zettingsverschillen die constructief gevaarlijke verzakkingen veroorzaken.
• Blijvende zetting: zetting die zijn uiterste stand heeft bereikt.
• Toelaatbare zetting: zetting die constructief geen kwaad kan (esthetische correcties mogelijk).
• Restzetting: zetting die optreedt na verloop van tijd (bijvoorbeeld bij nieuwe wegen: maximaal 300 mm binnen 10 jaar na oplevering).
• Zettingsvloeiing: gedrag van verzadigde grondmassa’s als vloeistof door wegvallen van korrelspanning.

Maatregelen en materialen

• Verticale drainage: toepassen om zettingen na ophogingen of wegaanleg te beperken.
• Tijdelijke overhoogte: aanbrengen van extra zand om toekomstige restzettingen te compenseren.
• Vervanging van grond bij fundering op staal: gebruik van Argex-korrels om een stabielere fundering te verkrijgen.
• Licht materiaal als ophoging: inzet van schuimbeton, EPS of XPS om zettingsgevoelige gebieden zettingsarmer te maken.
• Trillingsarme paalsystemen: schroefboorpalen, Terra‑Son-palen of betondrukpalen gebruiken om zetting door heien te vermijden.

Andere betekenissen

• Beton: zetting wordt ook gebruikt voor het uitharden of verkrijgen van de definitieve vorm van beton, vooral wanneer dat onregelmatig gebeurt (bijv. wanneer grind in de specie naar beneden zakt).
• Metalen plaatwerk: "zetten" is het buigen van plaatmateriaal over een rechte lijn om een strakke rand te verkrijgen (bijv. gezet zink); daarvoor bestaan zetbanken en zettangen.