Kraagsteen

Betekenis

Een kraagsteen is een uit de muur stekende steen die de geboorte (het beginpunt) van een boog draagt of een balk of borstwering ondersteunt. Daardoor fungeert de kraagsteen als lokaal dragend bouwelement dat lasten van een boog of opstaand muurwerk opvangt. Soms wordt een kraagsteen bijkomend ondersteund wanneer de fysieke toestand van de steen of muur dat vereist.

Toepassing

Kraagstenen komen voor bij boogconstructies en muren.

• Draagt de geboorte van een boog.
• Ondersteunt balken of borstweringen die uit de gevel treden.
• Vangt samenkomende bogen van een gewelf op; in dat geval wordt die kraagsteen in het Frans tas de charge genoemd.
• Kan decoratief zijn en voorzien worden van ornamenten, bijvoorbeeld een koolbladornament.
• Behoort tot de groep bouwelementen die enigszins uit de muur steken en een meer of minder dragende functie hebben.

Aandachtspunten

• Controleren op mechanische schade en verval; slechte toestand kan bijkomende ondersteuning vereisen.
• Rekening houden met eventuele decoratieve bewerkingen bij restauratie of vervanging.
• Onderscheid maken tussen kraagsteen en andere uitkragende dragende elementen zoals consoles, korbels of atlan­ten, die vergelijkbare functies hebben maar andere vormen of constructies kunnen hebben.
• Terminologie verschilt: in het Engels wordt vaak "corbel (stone)" gebruikt; in het Frans komen de termen corbeau en tas de charge voor.

Terminologie en verwante elementen

• Kraagsteen wordt ook draagsteen genoemd.
• Verwante uitkragende bouwelementen zijn onder meer atlant, blokkeel, console, cul-de-lampe, gootklos, kariatide, klos, korbeel, neut, rondboogfries en sleutelstuk.
• De term tas de charge verwijst specifiek naar de steen of opstapeling van stenen waar de bogen van een gewelf samenkomen.